Belediye Şirket Personeli ile Kadrolu İşçi Arasındaki Özlük Hak Farkı

Belediye hizmetlerinin aksamadan yürütülmesinde en kritik rolü üstlenen saha ve büro çalışanları, 2018 yılında hayata geçirilen 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) sonrası yeni bir hukuki statüye kavuştu. Ancak taşerondan belediye iktisadi teşekküllerine (BİT) devredilen yüz binlerce emekçi için bu geçiş, tam anlamıyla "kadro" müjdesini beraberinde getirmedi. Günümüzde aynı belediyede, aynı işi yapıp aynı mesaiyi harcayan ancak biri "Belediye Şirket Personeli", diğeri ise "Doğrudan Kadrolu İşçi" (4/D veya eski kadrolu) statüsünde olan çalışanlar arasında ciddi özlük, ücret, ikramiye ve tayin hakkı farkları bulunuyor. Arama motorlarında ve yargı içtihatlarında sıkça gündeme gelen bu farkların temel sebepleri, dayandığı mevzuat hükümleri ve mevcut duruma ilişkin resmi tablo netleşti.

Mevzuat Temeli: 696 Sayılı KHK ve 375 Sayılı KHK'nin Geçici 24. Maddesi

Belediye şirket çalışanlarının statüsü, 375 sayılı KHK’ye eklenen Geçici 24. madde ile düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca; genel bütçeli kamu idarelerinde taşeron olarak çalışan personel doğrudan 657 sayılı Kanun’un 4/D maddesi kapsamında "Sürekli İşçi" kadrolarına geçirilirken, belediyelerde çalışan personel belediyelerin kendi bünyesindeki şirketlere (BİT) aktarılmıştır.

Bu hukuki ayrım, belediye çalışanlarının genel bütçeli kurum çalışanlarından ve idarenin kendi kadrolu işçilerinden tamamen farklı bir statüde değerlendirilmesine yol açmıştır.

Kadrolu İşçi: 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olup, kamu idaresinin doğrudan sürekli işçi kadrosundadır. Bütçesi ve kadrosu Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı onaylıdır.

Belediye Şirket Personeli: 4857 sayılı İş Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulan belediye iştiraklerinin (Örn: İSFALT, BELTAŞ, EGO vb.) özel hukuk hükümlerine tabi işçisidir.

İki Statü Arasındaki Kritik Özlük ve Mali Hak Farkları

Belediye şirket personeli ile idarenin kadrolu işçisi arasındaki makas; ilave tediye, ikramiye, tayin (nakil) hakkı ve iş güvencesi başlıklarında belirginleşmektedir.

1. İlave Tediye (6772 Sayılı Kanun) Çıkmazı

İki grup arasındaki en somut mali fark 6772 sayılı Kanun uyarınca ödenen ilave tediyedir (devlet ikramiyesi).

Kadrolu İşçiler: Yılda 52 günlük ücretleri tutarında ilave tediye hakkından yararlanırlar.

Belediye Şirket Personeli: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve Sayıştay içtihatları doğrultusunda, belediye iştirakleri "sermayesi kamuya ait olsa da özel hukuk tüzel kişisi" sayıldığından, şirket personeline 6772 sayılı Kanun kapsamında ilave tediye ödenmemektedir. Ancak toplu iş sözleşmesi (TİS) ile akdi ikramiye verilebilmektedir.

2. Yer Değişikliği (Becayiş / Nakil) ve Tayin Hakları

Belediye şirket personelleri için en büyük kısıtlamalardan biri tayin ve nakil süreçleridir.

Kadrolu İşçi: Kamu kurumları arası nakil veya idare içinde farklı birimlere resmi görevlendirme mevzuatına tabidir.

Belediye Şirket Personeli: Bir belediye şirketinden başka bir belediyeye veya genel bütçeli bir kamu kurumuna nakil (tayin) imkanı bulunmamaktadır. Çalışanın nakli, ancak şirket içi görev yeri değişiklikleriyle sınırlıdır.

3. İş Güvencesi ve Kıdem Tazminatı Tavanı

İş güvencesi bakımından her iki grup da 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olmakla birlikte, belediye şirketlerinde feshin son çare olması ilkesi şirket bilançosu ve mali durum ile doğrudan ilişkilendirilebilmektedir. Ayrıca kıdem tazminatı hesaplamalarında kamu işçilerine uygulanan tavan ve taban katsayıları şirket TİS şartlarına göre değişiklik gösterir.

Karşılaştırmalı Haklar Tablosu

Yargı Kararları ve Düzenleme Beklentileri

Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri, belediye şirket çalışanlarının doğrudan belediye kadrosuna alınması veya ilave tediye talepleriyle açılan davalarda istikrarlı olarak şirketlerin ayrı bir tüzel kişilik olduğu yönünde kararlar vermektedir.

Sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve çalışan temsilcileri ise "Tek çatı altında eşit işe eşit hak" talebiyle 375 sayılı KHK’de yeni bir düzenleme yapılması, şirket personelinin doğrudan belediye bünyesindeki 4/D sürekli işçi kadrolarına geçirilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Taşeron, Belediye Şirketi İşçileri Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Belediye şirket personeli 52 günlük ilave tediye (ikramiye) alabilir mi?

Hayır. Yargıtay içtihatları uyarınca belediye şirketleri özel hukuk tüzel kişisi kabul edildiğinden, 6772 sayılı Kanun kapsamındaki 52 günlük yasal ilave tediye hakkından yararlanamazlar. Sadece Toplu İş Sözleşmesi (TİS) ile kararlaştırılan akdi ikramiyeleri alabilirler.

Belediye şirket çalışanları başka bir belediyeye tayin olabilir mi?

Hayır. Belediye şirket personeli ilgili şirketin özel hukuka tabi çalışanı olduğu için belediyeler arası veya kurumlar arası resmi tayin/nakil (becayiş) hakkına sahip değildir.

696 sayılı KHK ile geçen şirket personeli gerçek kadrolu işçi midir?

KHK ile yapılan düzenleme, çalışanları belediye idaresinin doğrudan kadrosuna değil, belediyenin kurduğu veya ortağı olduğu şirketlerin bünyesine aktarmıştır. Bu nedenle hukuken "Sürekli Kamu İşçisi" statüsünde değil, "Belediye Şirket İşçisi" statüsündedirler.

Belediye şirket personeline kadro verilmesi için yasal düzenleme gerekir mi?

Evet. Belediye şirket çalışanlarının doğrudan belediye kadrolarına (4/D sürekli işçi) geçirilebilmesi için 375 sayılı KHK veya 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda TBMM tarafından yeni bir kanuni düzenleme yapılması gerekmektedir.