Resmiyeti Yanıltan Hileli Boşanmalara Yargı Yolu Kapandı

Babasından kalan aylığı alabilmek adına kâğıt üzerinde eşinden boşanan ancak fiiliyatta aynı yaşam alanını paylaşmayı sürdüren kişileri yakından ilgilendiren dosyada, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ezber bozan bir tespite imza attı. Yüksek mahkeme; alt mahkemelerin ve davacıların "boşanma iradesinin gerçekliği veya samimiyeti" üzerine kurduğu savunmaları tamamen geçersiz kılarak, denetimde tek kıstasın "fiili olarak aynı çatıyı paylaşma eylemi" olduğunu netleştirdi.

Alt Mahkemenin "Aylık Ödensin" Kararı Yargıtay Engeline Takıldı

Dava konusu olayda, 2002 yılında vefat eden babasının üzerinden yetim aylığı bağlatan bir kadın, 2001 yılında boşandığı eski eşiyle aslında aynı evde yaşamaya devam ettiğinin tespit edilmesi üzerine SGK yaptırımıyla karşı karşıya kaldı. Kurum, 2008 yılında aylığı keserek geçmişe dönük ödemeleri borç kaydetti. Hukuki süreç boyunca defalarca şansını deneyen ve 2022'de yeniden mahkemeye başvuran davacı kadın; yerel İş Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) nezdinde haklı bulundu. Mahkemeler, emniyet araştırmaları ve tanık ifadelerini gerekçe gösterip SGK'nın ret işlemini iptal ederek kesilen aylıkların yasal faiziyle ödenmesine karar verdi.

Ancak SGK avukatlarının konuyu temyize taşımasıyla devreye giren Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yerel mahkemelerin verdiği kararları bozarak ezberleri bozdu.

"Hile veya Samimiyet Araştırmak Yargının İşi Değil; Kriter Sadece 'Aynı Evde Yaşamak'"

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, emsal niteliğindeki bozma kararında sosyal güvenlik hukukundaki temel prensibi hatırlatarak adeta emsal bir çerçeve çizdi. Kararda, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde "boşanma saiki veya amacı" aranmadığına vurgu yapıldı. Yasada açıkça "Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen..." ifadesinin yer aldığına dikkat çeken Yüksek Mahkeme, şu uyarılarda bulundu:

Niyet Sorgulanmayacak: Hukuk sisteminin; kişilerin gerçekten evlilik birliği sarsıldığı için mi yoksa yetim aylığı alma amacıyla mı boşandığını (muvazaa) irdelemek gibi bir görevi veya yetkisi yoktur.

Kesinleşmiş Yargı Kararı Sorgulanamaz: Başka bir mahkemenin verdiği boşanma kararının "samimiyeti" soruşturulamaz. Boşanma tarihi itibarıyla çift ister samimi olsun ister hileli, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra fiilen birlikte yaşamaya devam ediyorlarsa aylık kesilmek zorundadır.

Eylemli Durum Esastır: Yasanın aradığı tek şart, resmi boşanma sonrası iki tarafın aynı evi ve ortak yaşamı fiilen paylaşıp paylaşmadığıdır.

Detaylı Saha Araştırması Talimatı: Komşu, Kapıcı ve Muhtar Dinlenecek

Yargıtay, yerel mahkemenin kolluk fezlekesi ve yetersiz tanık ifadeleriyle yüzeysel bir inceleme yaptığına dikkat çekerek dosyanın usulden bozulmasına oy birliğiyle karar verdi. Eksik incelemeyle karar verilemeyeceğini belirten Yüksek Mahkeme, yeniden yapılacak yargılamada şu adımların atılmasını şart koştu:

Davacı kadın ile boşandığı eski eşinin Nüfus Kayıt Sistemi’ndeki (MERNİS) tüm geçmiş adres kayıtları tek tek dökülecek.

İhtilaflı dönem boyunca tarafların beyan ettiği adreslerde gerçekte kimlerin ikamet ettiği kolluk kuvvetlerince saha taramasıyla tespit edilecek.

Yalnızca kolluk değil; ilgili mahalle muhtarları, bina komşuları, site yöneticileri ve kapıcılar dinlenerek ortak yaşam olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği somut delillerle ortaya konulacak.

Yargıtay’ın bu net çıkışı, haksız yetim ve dul aylığı aldığı iddiasıyla denetime takılan binlerce dosya için yeni dönemde yargı organlarının nasıl bir yol haritası izleyeceğini kesin olarak çizmiş oldu.