Vatandaşın Yeni Finans Durağı Faizsiz Tasarruf Sistemleri Oldu

Yüksek faiz oranları ve kredi erişimindeki zorluklar, vatandaşı geleneksel bankacılık kapısından alternatif finansman modellerine yöneltti. İKAM tarafından hazırlanan "Katılım Finans Ekosistem Raporu" verilerine göre, faizsiz ve katılım esaslı ev/araba edindirme sistemleri, finans sektörünün en hızlı büyüyen dinamosu konumuna geldi. Sektör, bankacılık eksenli tek tip yapıdan sıyrılarak devasa bir ekosisteme dönüştü.

Piyasadaki bu tarihi dönüşüm; müşteri sayısından aktif büyüklüğe, dijitalleşen bankacılık alışkanlıklarından finansal teknoloji girişimlerine kadar finans alanında tüm dengeleri yeniden şekillendiriyor.

1,2 Trilyon Liralık Devasa Hacim: Sektör Şaha kalktı

Geleneksel kredilere alternatif oluşturan tasarruf finansman şirketleri, işlem hacimlerinde kırılması güç bir rekor kaydetti.

İşlem Hacminde Patlama: Tasarruf finansman sektörünün toplam işlem hacmi bir önceki yıla göre %261,8 gibi muazzam bir artış göstererek 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı.

Büyüyen Bilanço ve Karlılık: Sektörün aktif büyüklüğü %251,1 artışla 323 milyar liraya yükselirken, net kârı ise 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya sıçradı.

Müşteri Akını: Sisteme dahil olan müşteri sayısı %117 artarak 1,15 milyon kişiyi geçti. Kurumsallaşmanın artmasıyla birlikte şirket sayısı 9’a, şube sayısı ise Türkiye genelinde 654’e ulaştı.

Bankalarda Dijital Devrim: Fiziki Şubeler Kapanıyor

Raporun ortaya koyduğu bir diğer çarpıcı detay ise katılım bankacılığındaki dijitalleşme hızı oldu. Müşteriler bankacılık işlemlerini tamamen akıllı telefonlara taşırken, fiziki şubelerin rolü giderek azalıyor.

Rekor Dijital Hacim: Katılım bankalarının dijital işlem hacmi %41 artışla 7,9 trilyon liraya, işlem adedi ise %61 yükselişle 205 milyona dayandı.

Bireysel Müşterinin Ağırlığı: Bireysel kullanıcıların dijital işlem hacmindeki payı %27 seviyesinden %43'e çıktı.

1600 Şube Kapandı: Son 10 yıllık süreç değerlendirildiğinde sektör genelinde yaklaşık 1600 fiziki şubenin kapandığı görüldü. Buna karşın katılım bankalarındaki toplam istihdam 22 bin 545 çalışan seviyesini korudu.

Büyüme Rakamları: Katılım bankalarının toplam aktifleri %62,7 büyümeyle 4,3 trilyon liraya, topladıkları fonlar ise 2,8 trilyon liraya ulaştı. Ancak takipteki alacakların %155 artarak 42,4 milyar liraya yükselmesi, riski yönetmenin önemini bir kez daha gösterdi.

Fintek ve Katılım Sigortacılığında Yeni Dönem

Katılım ekosistemi yalnızca bankacılık ve tasarruf şirketleriyle sınırlı kalmadı; sigortacılık ve borsa tarafında da hareketli bir dönem geride kaldı.

Katılım Sigortacılığı Pazar Payını Artırdı: Katılım sigortacılığı prim üretimi %62,9 artışla 70,15 milyar liraya çıktı. Bu oran, genel sigorta pazarının (%45,9) çok üzerinde bir büyümeyi temsil ediyor. Toplam pazardaki payı ise %5,73’e yükseldi.

Borsa İstanbul’da Katılım İlgisi: BIST Katılım Tüm Endeksi'nde yer alan şirket sayısı 237’ye ulaşırken, katılım endeksine yatırım yapan yatırımcı sayısı 4,26 milyon kişiyi buldu.

Türkiye Dünyada 7. Sırada: Türkiye, 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle küresel ölçekte en büyük 7 İslami fintek pazarı arasında yer aldı. Ülkedeki toplam fintek sayısı 1009’a ulaşırken, yeni fintek kurulum hızının önceki yıllara göre yavaşladığı kaydedildi.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Tasarruf finansman sistemi nedir ve nasıl çalışır?

Tasarruf finansman sistemi; bireylerin peşinat veya faiz yükü altına girmeden, belirli tasarruf gruplarına katılarak konut, taşıat veya iş yeri sahibi olmalarını sağlayan katılım esaslı bir modeldir. Katılımcılar belirli dönemlerde çekiliş veya tahsisat yöntemleriyle finansmana erişim sağlar.

2. Sektördeki bu rekor büyümenin temel sebebi nedir?

Yüksek banka kredi faizleri, konut ve araç fiyatlarındaki artış ve sıkı para politikaları nedeniyle banka kredisine erişimin zorlaşması, vatandaşları faizsiz ve düşük maliyetli tasarruf finansman şirketlerine yönlendirmiştir.

3. Tasarruf finansman şirketleri devlet güvencesinde mi?

Evet. Türkiye'de faaliyet gösteren tasarruf finansman şirketleri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) denetimine ve lisanslamasına tabidir. Yasal düzenlemeler çerçevesinde belirli sermaye şartlarını sağlayan lisanslı kurumlar hizmet verebilir.

4. Katılım bankacılığı ile tasarruf finansman şirketleri arasındaki fark nedir?

Katılım bankaları mevduat toplama, kredi (nakdi/gayrinakdi finansman) sağlama, kart ve transfer gibi tüm bankacılık işlemlerini kâr-zarar ortaklığı prensibiyle yürütür. Tasarruf finansman şirketleri ise sadece müşterilerin bir araya gelerek oluşturduğu tasarruf havuzu üzerinden konut ve araç edindirmeye odaklanır.

5. Katılım sigortacılığı (Takaful) neleri kapsıyor?

Katılım sigortacılığı; yardımlaşma ve dayanışma esaslı, primlerin bir havuzda toplandığı ve faizsiz finans ilkelerine uygun olarak işletildiği bir sigorta modelidir. Türkiye'deki üretimin yaklaşık %96'sı kasko, trafik ve konut gibi hayat dışı branşlarda gerçekleşmektedir.